Phân tích tác phẩm Một thời đại trong thi ca của Hoài Thanh

Phân tích tác phẩm Một thời đại trong thi ca của Hoài Thanh

Bài làm

Loading...

Nhắc đến Hoài Thanh chúng ta không thể không nhắc đến đoạn trích “Một thời đại trong thi ca”-tiểu luận mở đầu cuốn “Thi nhân Việt Nam”- một trong những công trình văn học xuất sắc nhất trong sự nghiệp văn chương của Hoài Thanh.

Nội dung cuốn sách này đề cập đến nhiều vấn đề: Nguồn gốc thơ mới; cuộc tranh luận giữa thơ mới và thơ cũ; vài nét về con đường mười năm phát triển của thơ mới;… Đối với mỗi vấn đề được đề cập đến Hoài Thanh đều có những ý kiến, những nhận định sắc sảo, tinh tế. Đoạn trích “Một thời đại trong thi ca” là phần cuối của tiểu luận, gồm ba phần với nội dung hết sức rõ ràng. Phần một, tác giả giới hạn tiêu chí xác định tinh thần cùng giá trị của thơ cũ và thơ mới là phải căn cứ vào đại thể và cái hay của thơ mỗi thời. Phần hai, khẳng định tinh thần thơ mới là nằm ở chữ “tôi”, tinh thần thơ cũ là nằm ở chữ “ta”. Phần ba, phần cuối cùng phân tích sự vận động và phát triển của thơ mới xung quanh cái tôi cùng bi kịch của nó. Đoạn trích có giá trị như một nhận xét khái quát đặc trưng của phong trào thơ mới.

Mở đầu đoạn trích, tác giả đã lập luận một cách chặt chẽ và mạch lạc. Với vấn đề đi tìm đặc trưng thơ mới, ông đã nói đến cái khó trong việc tìm hiểu tinh thần thơ mới là do ranh giới giữa thơ mới và thơ cũ không rạch ròi. Cả thơ mới và thơ cũ đều có những cái tầm thường, cái lố lăng không tránh khỏi. Vì vậy, cách đánh giá thơ cũ và thơ mới cả tác giả chính là: muốn tìm hiểu tinh thần thơ cho đúng đắn, phải so sánh bài hay với bài hay. Đây là cách đánh giá mang tính khoa học bởi lẽ chỉ những câu hay mới trở thành thước đo để tính giá trị sản phẩm. Và phải căn cứ vào đại thể chứ không nhìn vào tiểu tiết, phải căn cứ chung nhất. Giữa thơ mới và thơ cũ vẫn có sự giao thoa, ảnh hưởng lẫn nhau: “hôm nay đã phôi thai từ hôm qua và trong cái mới vẫn còn rớt lại ít nhiều cái cũ”. Ông kết luận rằng các thời đại vẫn liên tiếp cùng nhau và nếu muốn nhìn rõ đặc sắc mỗi thời phải nhìn vào đại thể.

Tiếp đến, ông nêu ra đặc trưng tinh thần của thơ mới bằng hai chữ “tôi” trong thơ mới và chữ “ta” trong thơ cũ. Theo Hoài Thanh, điều cốt lõi mà thơ mới mang đến là ở chữ “tôi” thể hiện ý thức, quan niệm cá nhân “dựa trên đại thể tất cả tinh thần thời nay hay tinh thần thơ mới gồm hai chữ “tôi”- ý thức cá nhân của mỗi người”. Khi cái “tôi” xuất hiện lần đầu tiên, nó như kẻ lạc loài giữa những cái nhìn không mấy thiện cảm vì ta đã quen với cái “ta”, dần dần cái “tôi’ cũng được chấp nhận. Đặc điểm chung của thơ cũ thì nghiêng về cái “ta”- ý thức cộng đồng “ Xã hội Việt Nam từ xưa không có cá nhân. Chỉ có đoàn thể: lớn thì quốc gia, nhỏ thì gia đình. Còn cá nhân, bản sắc của cá nhân chìm đắm trong gia đình, trong quốc gia như giọt nước trong biển cả”. Khi tìm tòi đặc điểm của thơ mới, tác giả luôn phân tích cái tôi trong nhiều mối quan hệ để làm rõ bản chất của nó. Đặt cái tôi trong quan hệ với cái ta để tìm ra những chỗ giống nhau và khác nhau của chúng.

Cuối cùng, bằng ngòi bút tài hoa của mình tác giả Hoài Thanh đã phân tích sự vận động và phát triển của thơ mới xung quanh bi kịch của nó. Tâm hồn của các thi nhân thu mình trong chữ “tôi” dễ cảm thấy cô đơn, vắng lặng nên thường gọi đó là “cái tôi tội nghiệp”. Cách dẫn dắt, lập luận của tác giả trở nên chặt chẽ hơn khi đưa ra các ví dụ cụ thể, so sánh liên tưởng. “Ta thoát lên tiên cùng Thế Lữ, ta phiêu lưu trong trường tình cùng Lưu Trọng Lư, ta điên cuồng với Hàn Mặc Tử, Chế Lan Viên, ta đắm say cùng Xuân Diệu. Nhưng động tiên đã khép, tình yêu không bền, điên cuồng rồi tỉnh, say đắm vẫn bơ vơ. Ta ngơ ngẩn buồn trở về hồn ta cùng Huy Cận”. Tác giả cảm nhận rằng “Thực chưa bao giờ thơ Việt Nam buồn và nhất là xôn xao như thế”

Đoạn trích “Một thời đại trong thi ca” được tác giả viết dưới ngòi bút phong phú và linh hoạt. Từ độ dài ngắn của câu đến cách sử dụng rất nhiều tính từ, động từ chỉ trạng thái tâm lý giàu sức biểu cảm kết hợp với nhạc điệu tạo nên chất trữ tình đậm đà. Chính điều này đã hấp dẫn, lôi cuốn và làm rung động tâm hồn bao thế hệ người đọc

Phân tích tác phẩm Một thời đại trong thi ca của Hoài Thanh
Đánh giá bài viết
Loading...